Թե ինչպես է Ռաֆայել Հովհաննիսյանը պատռում եվրոպական «ժողովրդավարության» թղթե դիմակը …


Ողջույն ընթերցող: Մի անգամ արդեն իմ գոհարաքաղում անդրադարձել եմ «Օտար, ամայի ճամփեքի վրա» հաղորդաշարին, բայց այսօր ևս մեկ անգամ չեմ զլանում իմ գոհունակությունն ու շնորհակալական խոսքն ուղղել հաղորդաշարը պատրաստող ողջ անձնակազմին: Հրաշալի է, երբ տեսնում ես, որ դեռ ունես սթափ ու պետական մտածող մտավորականներ, այս դեպքում լրագրողներ, հաղորդավրներ, քանի որ հենց նրանց խոսքն է ազդեցություն գործում հասարակության ամենալայն խավերի վրա: Ստորագրում եմ Ռաֆայել Հովհաննիսյանի ասած ցանկացած խոսքի տակ: Ովքեր չեն դիտել երեկ հաղորդումը՝ անդրադարձը Հունգարիայում կատարված վերջին իրադարձություններին, խորհուրդ կտամ անպայման դիտել: Թող դիտեն հատկապես Եվրոպայի ժողովրդավարությամբ հիացած և մշտապես դեպի եվրոպա ձգտելու կոչեր անող կոսմոպոլիտ և «մարդասեր» լիբերալ հայացքներ կրող հայրենակիցներս: Միգուցե հասկանաք, որ մեզ բացարձակորեն պետք չեն եվրոպական նման արժեքները.. Քանի որ համոզված եմ, շատերը պարզապես կալարեն դիտել հաղորդումը, ինքս չեմ ալարել, և դուրս եմ գրել հաղորդման առավել կարևոր հատվածը: Ներկայացնում եմ առանց որևէ ձևափոխման.
«Ինչ-որ տեղի ունեցավ Հունգարիայում, միայն այդ երկրի խնդիրը չէ, այլ ամբողջ եվրոմիության, այդ պատճառով էլ ավելորդ չի լինի հասկանալ, թե ինչ է կատարվում ժամանակակից եվրոպայի հետ: Իրականում, այն, ինչ տեղի է ունենում Եվրոպայում վերջին տարիներին, մի քիչ տարօրինակ է: Ինձ շատ դուր է գալիս այս աշխարհամասը, և ես մեծ հարգանքով եմ վերաբերվում այն բնակեցնող մարդկանց: Մենք անշուշտ նրանցից սովորելու շատ բան ունենք. առաջին հերթին սեփական քաղաքների և մշակութային ժառանգության նկատմամբ եղած վերաբերմունքը, ինչպես նաև օրինապահությունը, և իրենց երկրների ապագան միասին կառուցելու ձգտումը: Նաև անկասկած, եվրոպական հայտնի ժողովրդավարությունը: Չնայած այսպես չի կարելի ասել, որովհետև ժողովրդավարությունը մեկն է բոլորի համար, ավելի ճիշտ՝ պետք է լինի՝ Բայց այսօր դրա դրսևորումներն ուղղակի ցնցում են: Իհարկե ծիծաղելի կարող է թվալ, որ ես՝ լինելով ոչ ամենա ժողովրդավար երկրի քաղաքացի, փորձում եմ կասկածի տակ առնել եվրոպայի բարձր ժողովրդավարական արժեքները: Բայց ամեն դեպքում ես ինձ վրա նման համարձակություն կվերցնեմ: Դեռ 8 տարի առաջ ես սկսեցի մտածել, որ եվրոպայում ամեն ինչ չէ, որ լավ է . ճիշտ, ես ինձ համար միանգամայն անսպասելիորեն Լոնդոնի կենտրոնում հայտնաբերեցի մի շենք, որում տեղակայված էր մահմեդական կազմակերպություն, որը շատ երկրներում համարվում է ահաբեկչական: Մեզ թույլ չտվեցին նկարահանել այդ շենքը, իսկ այն հացին, թե ինչպես այդ կազմակերպությունը կարող է ներկայացված լինել Մեծ Բրիտանիայում, պատասխանեցին, որ ժողովրդավարություն է… Հետո, երբ տեղի ունեցան պայթուններ Լոնդոնի մետրոյում, շատերը մտածմունքի մեջ ընկան , բայց երևի թե շատ արագ մոռացան տեղի ունեցածի մասին, քանի որ վերջերս Եվրոպայի խորապես քրիստոնեա երկրներից մեկի՝ Միավորված թագավորության կառավարությունը որոշում ընդունեց աշխատավայրերում խաչեր կրելն արգելելու մասին : Երկրորդ անգամ Եվրոպան ինձ զարմացրեց Բելգիայում, երբ քաղաքի կենտրոնում մենք տեսանք մի աֆրիկացու, ով իր բնական կարիքներն էր հոգում Ջո Կոկերի համերգի աֆիշայի վրա: Հասկանալի պատճառներով մենք չնկարահանեցինք Նաև այդ դրվագը: Բայց ես հիշում եմ, թե ինչ էր բացականչում այդ էմիգրանտը. նա բերկրանքով հայտնում էր բոլոր անցորդներին, որ այդպես է անում, որովհետև սպիտակ մարդիկ երկար տարիներ գաղութացրել են իր երկիրը, և ահա հիմա էլ նա էլ տերը է, և անում է այն , ինչ ուզում է: Գնալով Եվրոպան ինձ ավելու ու ավելի էր զարմացնում, և վերջնականապես ցնցեց անցած տարի, երբ Նորվեգիայում տեղի ունեցավ երկրի պատմության մեջ ամենասարսափելի ողբերգություններից մեկը: Ձեզանից շատերը հավանաբար հիշում են այդ անհավանական պատմությունը, երբ մի երիտասարդ կիսամարդ 2 ժամվա ընթացքում սպանեց 77 հոգու: Հենց այնպես, սպանեց, և վերջ.. որովհետև այդպես ցանկացավ: Իսկ զարմանալին այն է, որ ժողովրդավարական եվրոպան մինչև օրս համբերատար փորձում է պարզաբանել, թե ինչու դա տեղի ունեցավ: Ես արյունարբու մարդ չեմ, բայց կարծում եմ, որ պարզապես գնդակահարելը շատ մեղմ կլիներ այդ ստահակի համար: Նրա նմաններին միջնադարյան՝ ոչ ժողովրդավարական եվրոպայում սպասում էին տանջանքի «հաճելի» գործիքներ .. բայց ոչ մի նման բան: Նա ոչ միայն կենդանի է, ի տարբերություն բոլորովին անմեղ 77 հոգու, այլև ուտում- խմում է, հեռուստացույց է նայում, և պատրաստվում է գիրք գրել իր արարքի մասին, եթե արդեն չի գրել: Իսկ բարի ժողովրդավարները խորհրդակցում են և հարյուր հազարավոր եվրոներ ծախսում, որպեսզի պարզեն, թե ինչ ու նա գնաց այդ քայլին. ի՞նչ նրան դրդեց, մեղսագիտակ է, թե՞ ոչ, իսկ միգուցե նրան պետք է բուժե՞լ և կա՞ արդյոք համապատասխան լավ բժիշկ: Արդյունքում դատարանը որոշեց նրան ազատազրկել 21 տարի ժամկետով , ինչից հետո նա դուրս կգա . բոլորի պես կվայելի կյանքը: Տեսնու՞մ եք, թե նա ինչքան գոհ է: 21 տարի հետո, իսկ միգուցե ավելի շուտ, նա դուրս կգա և կշարունակի զբաղվել իր սիրած գործով. կրկին մարդ կսպանի, միգուցե կսկսի պղծել անչափահասներին.. մի խոսքով՝ մի քիչ ավելի «բազմազան» կդարձնի եվրոպայի միապաղաղ կյանքիը: մի քանի տարի շարունակ նույն Բելգիայում, իսկ հետո նաև Ավստրիայում ժողովրդավարներն ուսումնասիրում էին, թե ինչու են 2 մարդանման էակներ մի քանի տասնյակ երեխաներ բռբանարել և սպանել.. փոքրիկ մարդկանց, ովքեր այլևս չեն դառնա ազատ և ժողովրդավար եվրոպայի քաղաքացիներ: Որոնք այսօր, ի դեմս մեծ և խելացի պաշտոնյաների , փորձում են հասկանալ, թե ինչու են հանցագործները մարդ սպանում, և նրանց բանտ է պետք ուղարկել, թե՞ բուժել: եվ այդ ամենը համասեռամոլների բազմաթիվ շքերթների ուղեկցութամբ, որտեղ պահանջվում է, որ իրենց թույլատրեն ամուսնանալ, պսակադրվել եկեղեցում և երեխաներ դաստիարակել:.. և որպես կանոն՝ իրենց դա թույլատրում են: Եթե այսպես գնա, ապա հեռու չէ այն օրը, երբ ավանդական հարաբերությունների եվրոպացի ջատագովները ստիպված կլինեն երթեր կազմակերպել . խնդրել, որ իրենց չզրկեն երեխա դաստիարակելու և կնոջ հետ եկեղեցում պսակադրվելու հնարավորությունից.. . Իսկ այժմ ժողովրդավարության մեկ այլ դրսևորում. մի քանի տարի առաջ, երբ հաղորդում էինք նկարահանում Բեռլինի մասին, ծանոթացանք գերմանացի պաշտոնյայի հետ, ով մեզ մի հրաշալի պատմություն ներկայացրեց: Մի անգամ հանգստյան օրերին, մայրաքաղաքից դուրս գալու ճանապարհին, մեր գերմանացի ծանոթը մտավ թուրքական թաղամասում գտնվող խանութ՝ ծխախոտ գնելու նպատակով: Նա դիմեց վաճառողին, ասաց ծխախոտի տեսակը և հանեց անհրաժեշտ գումարը: Առայժմ արտառոց ոչինչ չկա, . ամեն ինչ այնպես է, ինչպես պետք է լինի խանութում: Բայց վաճառողը որևէ կերպ չարձագանքեց գնորդին.. երբ նա կրկնեց խնդրանքը . նորից մեկնեց ձեռքը գումարով՝ վաճառողը արհամարհանքով նայելով՝ մատը տնկեց գերմանացուն և կոտրատված գերմաներենով ասեց. «դու գերմանացի , գտնվում ես թուրքական թաղամասում և պետք է ինձ հետ թուրքերեն խոսես, հասկացա՞ր»: Հետո վաճառասեղանի վրա շպրտեց ծխախոտի տուփը և շարունակեց հեռուստացույց դիտել այնպես, կարծեց թե խանութում ոչ ոք չկար.. Այդ ժամանակ միայն երևի պաշտոնյան հասկացավ, որ երկիրը 3 միլիոն թուրքերով լցնելը ժողովրդավարական Գերմանիայում ծագած ամենալավ միտքը չէր:
Եվ վերջապես մեր գործերի մասին. տեղափոխվենք սքանչելի և ընկերական Ֆրանսիա: Վերջին շրջանում մեր ուշադրությունը սևեռված էր այս երկրի վրա՝ կապված ցեղասպանությունների ժխտումը օրիկանացնող օրինագծի հետ: Նախ դրա ներկայացումը սենատ, դրա հաստատումն ու ցնծությունը, ապա թուրքերի վայնասունը և սահմանադրական խորհրդի մերժումը: Սկզբունքորեն ամեն ինչ նորմալ է, սարսափելի ոչինչ տեղի չի ունեցել. մերժեցին՝ մերժեցին, կրկին կներկայացվի նախագիծը, և ուշ թե շուտ կնդունեն: Խոսքը դրա մասին չէ: Բանն այն է , որ անձամբ ինձ ողջ այս պատմությունը այդքան չէր հուզի, եթե չլինեին հետևյալ 2 հանգամանքները. Նախ որ ֆրանսիայի սահմանադրական խորհուրդը, թքած ունենալով հայերնի սենատի և նախագահի դիրքորոշման վրա՝ ենթարկեց թուրք էրդողանի սպառնալիքներին և շանտաժին.. ամեն ինչ հասկանալի է, առևտուր, մեծ եկամուտներ և նման բաներ: Բայց այս կյանքում երևի այլ սկզբունքեր էլ կան ՝ դեմոկրատականներից բացի, թե՞ չկան, չգիտեմ.. բայց այդ ամենը բացարձակապես մեր գործը չէ, այլ ֆրանսիայի քաղաքացիների: եվ եթե ինչ-որ բան այնպես չէ՝ ներեցեք, պարզապես մտքեր էին: Սակայն երկրորդ հանգամանքը արդեն իմ գործն է, և ես կարծում եմ նաև յուրաքանչյու սթափ մտածող հայի՝ աշխարհի որ կետում էլ նա գտնվի: Բանն այն է, որ Ֆրանսիայում հոլոքոստի մերժումն արգելող օրենք արդեն կա, և բացարձակապես անհասկանալի է, թե ինչու մեր օրինագիծը հանկարծ դարձավ հակասահմանադրական: Դրա պատասխանը տվեց ֆրանսիական մի պաշտոնյա՝ Ինչ-որ հրեա: Ասում եմ ինչ-որ, որովհետև կարծում եմ, նա արժանի չէ, որ հիշատակվի նրա անունը կամ ազգանունը: Եվ այսպես, ինչ-որ հրեա հայտարարեց, որ չի կարելի հրեաների հոլոքոստը համեմատել հայերի ցեղասպանության հետ: Համեմատել՝ նույն հարթության մեջ դնել, համադրել: Պարզվում է, ժողովրդավարական եվրոպայում կան տարբեր մակարդակի ցեղասպանություններ. կա էլիտար ցեղասպանություն, և կա սովորական, կարևոր և անկարևոր: Բայց զարմանալի է մեկ այլ բան. եթե դա լիներ ինչ-որ հրեայի անձնական կարծիքը, սարսափելի ոչինչ չէր լինի, բայց դա աշխարհի հզոր պետությւոններից մեկի պետական կարևորագույն մարմնի տեսակետն է.. Որովհետև ժողովրդավարություն է: Եվ քանի դեռ այսպիսի ժողովրդավարություն է, միջազգային հանրությունը տարբերակելու է էլիտար ցեղասպանությունը շարքայինից, ճանաչելու է Կոսովոն, և չի ընդունելու Ղարաբաղը, բնակեցնելու է Եվրոպան թուրքերով և փորձելու է գլուխ հանել նորվեգացի մոլագարի նուրբ և փխրուն հոգեկան աշխարհից..
Եվրոպացիներ և նրանց ավագ եղբայրները՝ ամերիկայի ժողովրդավարները , սովորեցնում են բոլոր ոչ ժողովրդավարական երկրներին , թե ինչպես է պետք ապրել: Իսկ մինչ այդ Իրաքը, Աֆղանստանը, Լիբիան, Եգիպտոսը և այլ երկրներ թաղվում են արյան մեջ. ահաբեկչություն, վիշտ, քաղաքացիական պատերազմ, անկայունություն: Բոլորովին չէի ուզենա, որ մի չարաբաստիկ օր, ժողովրդական ուժերը փորձեին մեզ էլ օգնել, լրջորեն.. ինչպես օգնեցին Իրաքին, Լիբիային ու Եգիպտոսին: Երկներին որոնցում նախկինում ամեն ինչ վատ էր, իսկ այժմ՝ երևի շատ լավ: Ժողովրդական երկներն արդեն Սիրիային, հաջորդը Իրանն է: Այնտեղից էլ մենք հեռու չենք.. Եվ այստեղ ես առաջին անգամ անկեղծ ուրախանում եմ, որ մենք նավթ չունենք և գազ չունենք, շրջակայքում էլ առանձնահատուկ ոչինչ չկա, այդ պատճառով էլ մեզ օգնելը բացարձակ անհրաժեշտ չէ: Իսկ ահա մեր հարևանները՝ ադրբեջանցիները, իմ կարծիքով միջազգային հանրության օգնության խիստ կարիք են զգում. չէ՞ որ այնտեղ կա ամեն ինչ՝ և նավթ, և գազ, և ժողովրդավարության ի սպառ բացակայություն: Հենց նրանց էլ թող օգնեն: Իսկ մենք պետք է զգույշ լինենք . ինքներս լուծենք մեր խնդիրները, թե չէ օրերից մի օր կարժանաանք ժօղովրդավարական ուժերի օգնությանը.. առավել ևս՝ երբ մեր երկրում արդեն կան մարդիկ, ովքեր անհամբեր սպասում են, թե երբ են իրենց օգնելու: նրանցից մեկը՝ ինչ -որ իրավաբան, վերջերս հայտարարեց, որ հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործներին պետք է քաղբանտարկյալ համարել: Կան այնպիսիք, ովքեր պայքարում են աղանդների իրավունքների համար, իսկ ոմանք էլ փորձում են ադրբեջանական կինոյի փառատոն կազմակերպել Հայաստանում: Հետաքրքիր է որտե՞ղ են նրանք այսօր, և ունե՞ն արդյոք ցանկություն հիմա անցկացնել նման փառատոն: Այսօրվա հաղորդումը ես ուզում եմ ավարտել՝ միանալով այն պարզ և հասկանալի , բայց չգիտես ինչու ոչ բոլոր կողմերից ընկալվող մտքին, որ մեզ պետք է միավորվել: Միգուցե հայրենական փառահեղ քաղաքական գոծիչները , տարբեր տեսակի չկայացած արվեստագետները , գիտնականները և դրսից վճարվող տարբեր տեսակի շարժումներն ու խմբավորումները 2-3 շաբաթով դադարեն իրենց կարծիքով կառուցողական, իսկ իմ համոզմամբ՝ այս օրերին կործանարար գործունեությունը և չփորձեն այս դրվագից քաղել իրենց համար քաղաքական դիվիդենտներ և իբր հեղինակություն ձեռք բերեն: Այժմ այն պահն է, երբ բոլորը պետք է մտածեն ոչ թե իշխանություններին համակրելու-չհամակրելու, այլ մեր պետության շահերի մասին, և անիմաստ քննադատելու կամ փնովելու փոխարեն պետք է ճիշտ խորհուրդներ տալ և սատար կանգնել, քանի որ անհատներն այսօր իմ կարծիքով բացարձակ կարևոր չեն: մենք միջազգային հանրությանը իմ կարծիքով պետք է հանդեց գանք ընդհանուր, ամուր և համախմբված միասնական տերության տեսքով՝ Հայաստան, Արցախ և սփյուռք, ամեն մեկս իր հերթին ներկայացնելով Հայաստանի Հանրապետությունը և հայ ժողովուրդը, այլ ոչ թե սեփական ամբիցիաները կամ մանր-մունր հետաքրքրությունները, և այդ դեպքում կլինի այն, ինչի մասին ասում էր Պարույր Սևակը. կանք, պիտի լինենք ու դեռ շատանանք..»

Հաղորդումն ամբողջութայմբ կարող եք դիտել այստեղ՝

Реклама

Թե ինչպես է Ռաֆայել Հովհաննիսյանը պատռում եվրոպական «ժողովրդավարության» թղթե դիմակը …: Один комментарий

  1. Ուզում էի նամակով իմ շնորհակալական խոսքն ուղղել Ռաֆայել Հովհաննիսյանին, սակայն երբ կարդացի «Մի հայուհու խոսք» Լիլիթ Աբգարյանի ուղերձը, որոշեցի լռելյան համաձայնել նրա հետ, քանզի արդեն ասված էր այն ամենը, որ բխում էր իմ հոգուց եւս:
    Հարգարժան Ռաֆայել եթե կյանքում ոչինչ արած չլինեիր միայն արեւմուտքի մասին քո գնահատականը բավարար է համամարդկային արժեքների պահապանի կոչում շնորհելու համար…
    Հիացած եմ, շնորհակալ եմ, հուզված եմ, ապրես:

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s